Knappe Kop: Gijs Geerders, hiv-consulent

We beginnen in Nederland: hoe lang werk je al met hiv-patiënten en wat kun je vertellen over de ontwikkelingen van het virus in ons land?

‘Ik werk al 15 jaar bij OLVG en ben sinds 12 jaar hiv-consulent op de poli. Naast expats en mensen met een vluchtelingenstatus komen hier vooral MSM-mannen: mannen die seks hebben met mannen. De laatste jaren zien we een flinke afname van nieuwe hiv-patiënten door de invoering van PrEP: een pil waarmee je kunt voorkomen dat je hiv oploopt. Op doktersrecept of via de GGD kun je dagelijks, of wanneer je seks gaat hebben, een pil slikken die je tegen het hiv-virus beschermt.’

Wat kun je voor mensen doen die wél hiv-geïnfecteerd zijn?

‘Patiënten slikken één pil per dag, waardoor het virus niet meetbaar is in het bloed. Niet meetbaar betekent dat het ook niet overdraagbaar is. Ofwel: zij kunnen anderen niet besmetten. Deze mensen leven gewoon hun leven en hebben eenzelfde levensverwachting als mensen die geen hiv hebben. Het overgrote deel van de patiënten spreken we maar twee keer per jaar. Als hun bloeduitslagen goed zijn en ze geen fysieke klachten hebben, krijgen ze een herhaalrecept.’

Hoe anders is dat in Suriname?

‘Er zijn 3000 hiv-patiënten in Suriname bekend, maar geschat wordt dat het dubbele aantal rondloopt. Zij weten niet dat ze hiv hebben en verspreiden het virus daardoor makkelijk. Er zijn nauwelijks testen en het taboe op hiv is ontzettend groot. Ook reserveert de overheid geen geld voor hiv-medicijnen, waardoor er een groot tekort is en hiv-patiënten aids ontwikkelen. De eerste dagen van mijn verblijf stond ik met tranen in mijn ogen: als we voor het weekend 4 mensen met aids in het ziekenhuis opnamen, waren er na het weekend al 2 overleden. Zó zonde, want zó onnodig.

Wat ook schrijnend is: mensen die in het binnenland wonen moeten naar Paramaribo om hun medicatie op te halen. Vroeger kregen ze medicatie voor 6 maanden mee. Omdat de medicijnen nu zo schaars zijn krijgen ze maar voor een maand mee. Maar veel mensen hebben geen geld voor de bus of boot om elke maand naar Paramaribo te komen. Dus komen ze niet en stoppen met hun medicatie.’

Wat was eigenlijk de reden dat je naar Suriname ging?

‘Toen de enige hiv-arts van Suriname met pensioen ging, werd hij niet vervangen. Door het AMC is er toen een plan gemaakt om Nederlandse infectiologen, waaronder twee hiv-artsen van OLVG, om de beurt voor een aantal maanden naar Suriname te sturen om de hiv-zorg te ondersteunen. Op artsenniveau. Maar de enige twee hiv-verpleegkundigen in Paramaribo gaven aan ook op verpleegkundig niveau ondersteuning nodig te hebben. In mei ben ik daarom 3 weken die kant op gegaan.’

Wat kon je voor de verpleegkundigen betekenen?

‘Mijn focus lag op het empoweren van deze twee vrouwen: ervoor te zorgen dat zij binnen het ziekenhuis gezien worden en zij hun vak beter kunnen uitoefenen. De hiv-verpleegkundigen lopen de benen uit hun lijf, maar hadden niet eens een functieomschrijving. Die heb ik ter plekke met ze opgesteld. Daarnaast hebben we de werkprocessen bekeken: er staat wel een computer, maar daar werkt niemand mee. Ook omdat vaak het internet eruit ligt. Daarom wordt medische informatie vaak uitgewisseld via Whatsapp, of noteren de hiv-verpleegkundigen gegevens van patiënten op papier. Ieder in hun eigen boekje. Dat werkt natuurlijk niet. Samen hebben we gekeken hoe we de administratie beter op orde konden brengen.’

Wordt er een vervolg gegeven aan jouw reis?

‘Dat is wel de bedoeling en daar proberen we nu de financiële middelen voor te regelen. Ook willen we vanuit Nederland hiv-testen opsturen, zodat meer mensen – vooral zwangere vrouwen - zich gaan testen. Nu worden er baby’s geboren met hiv, maar dat hóeft helemaal niet. De economische problemen in Suriname gaan we niet oplossen, maar de hiv-cijfers terugbrengen is wel een streven.’