Echo tijdens de zwangerschap : onderzoek om te zien hoe het met de baby gaat.

In het kort

• Met de 13 weken-echo en 20 weken-echo kun je laten onderzoeken of de baby in je buik zich goed ontwikkelt.
• Je beslist zelf of je de echo's wilt laten doen.
• Soms ontdek je dan dat er iets niet goed is met het lichaam van je baby. We noemen dat een afwijking.
• Je kunt dan extra onderzoeken laten doen om te weten wat er niet goed is. 

Wat is de 13 weken-echo?

• Met de 13 weken-echo kun je sommige ernstige dingen die niet goed zijn met het lichaam van je baby al vroeg ontdekken.
• Je kunt deze echo laten doen vanaf 12 weken en 3 dagen zwangerschap tot en met 14 weken en 3 dagen zwangerschap.
• Als de uitslag afwijkend is, heb je meer tijd dan na een 20 weken-echo om meer onderzoeken te doen. En na te denken over wat je met de uitslag wilt doen.

Voorbeelden van dingen die niet goed kunnen groeien en te zien kunnen zijn op een 13 weken-echo:

• de rug
  Bijvoorbeeld een open rug, waarbij de botten en het ruggenmerg niet goed gegroeid zijn.
• de schedel
  Bijvoorbeeld een open schedel, waarbij de bovenkant van de schedel ontbreekt en de hersenen niet goed gegroeid zijn.
• de hersenen
• het gezicht
• het hart
• de buikwand
  Er kan een klein of groot gat in de buikwand zitten.
• de armen of benen

De echoscopist kijkt ook altijd of er genoeg vruchtwater is.

Wat is de 20 weken-echo?

• Met de 20 weken-echo kun je meer dingen zien die niet goed gegroeid zijn dan bij de 13 weken-echo. Ook kun je ze beter bekijken. Want je baby is na 20 weken groter en verder ontwikkeld dan bij 13 weken.
• Je kunt deze echo laten doen vanaf 18 weken zwangerschap tot en met 21 weken zwangerschap.
• Als de uitslag afwijkend is, heb je minder tijd dan na een 13 weken-echo om meer onderzoeken te doen. En na te denken over wat je met de uitslag wilt doen.

Voorbeelden van dingen die niet goed kunnen groeien en die te zien kunnen zijn op een 20 weken-echo:

• de rug
  Bijvoorbeeld een open rug, waarbij de botten en het ruggenmerg niet goed gegroeid zijn.
• de schedel
  Bijvoorbeeld een open schedel, waarbij de bovenkant van de schedel ontbreekt en de hersenen niet goed gegroeid zijn.
• de hersenen
  Bijvoorbeeld een waterhoofd, waarbij er te veel hersenvocht in de ruimtes in de hersenen zit.
• het hart
• de buikwand of het middenrif
  Er kan een klein of groot gat in de buikwand of het middenrif zitten.
• de nieren
  De nieren kunnen bijvoorbeeld vergroot zijn. Of er is maar 1 nier in plaats van 2.
• de botten
  Bijvoorbeeld bij een klompvoet.
• de armen of benen
• het gezicht
  Bijvoorbeeld een schisis waarbij een opening zit in de lip, de kaak of het gehemelte.

De echoscopist kijkt ook altijd of er genoeg vruchtwater is.

Waarom zou je een 13 weken-echo en 20 weken-echo laten maken?

Met de 13 weken-echo en de 20 weken-echo kun je het lichaam van de baby in je buik laten onderzoeken. Zo kun je weten of de baby in je buik goed groeit en het lichaam goed ontwikkelt. Als iets niet goed groeit of ontwikkelt, noemen we dat een afwijking.

Als je al vroeg weet dat er iets niet goed is met het lichaam van je baby, kun je je hier tijdens je zwangerschap al op voorbereiden. In sommige situaties kan je baby al in de buik zorg krijgen. Bijvoorbeeld een operatie.

Je kunt kiezen voor 1 of beide echo's. 
Je kunt de 13 weken-echo alleen krijgen als je meedoet aan wetenschappelijk onderzoek. Je geeft dan toestemming voor gebruik van je gegevens. Dit is anoniem, zodat niemand kan zien dat het jouw gegevens zijn.

Uitgebreid gesprek over de 13 weken-echo en de 20 weken-echo

Bij je eerste bezoek vraagt je verloskundige of je arts in het ziekenhuis of je informatie wilt over onderzoek naar afwijkingen van het lichaam van je baby. Als je dat wilt, krijg je een uitgebreid gesprek met je verloskundige of arts. Dit gesprek helpt je bij de keuze om wel of geen echo's te laten maken. Je krijgt bij dit gesprek veel informatie. Begrijp je iets niet? Stel gerust vragen.

Je kunt je op het gesprek en de keuze voorbereiden. Kijk alvast eens op pns.nl, de website van het RIVM. Je vindt daar:

• meer informatie over de 13 weken-echo en de 20 weken-echo, ook wat het kost
• een video over de 13 weken-echo en de 20 weken-echo
• informatie die je helpt te beslissen of je wel of geen 13 weken-echo of 20 weken-echo wilt, zoals tips om erover te praten met je partner
• informatie over de afwijkingen die met de 13 weken-echo en de 20 weken-echo kunnen worden gevonden

Je beslist zelf of je de baby in je buik wilt laten onderzoeken.
Wil je stoppen met een onderzoek? Dat kan op elk moment.

Nadenken over onderzoek naar de baby in je buik

Denk je erover om onderzoek te laten doen om te weten of er misschien iets niet goed is met de baby in je buik? Of weet je al zeker dat je een onderzoek laat doen? Het is altijd belangrijk om alvast over deze vragen na te denken:

• Als er iets niet goed is met je baby, wil je dat dan voor de geboorte al weten? Bijvoorbeeld omdat je je er dan op kunt voorbereiden?
• Stel, je bent misschien zwanger van een baby waarbij er iets niet goed is met de chromosomen of het lichaam. Wil je dan meer onderzoeken laten doen om het zeker te weten?
• Zou je meer onderzoeken laten doen als daardoor de kans op een miskraam iets groter wordt? Een miskraam betekent dat je baby in de buik doodgaat.
• Stel, het is na de extra onderzoeken zeker dat er iets niet goed is met het lichaam van je baby. Of je baby zal later niet goed kunnen leren of denken. Hoe zou je hiermee omgaan?
• Hoe denk je over het stoppen van de zwangerschap (abortus)? Wat zijn je gedachten en gevoelens hierover?

Hoe gaan de 13 weken-echo en 20 weken-echo?

De 13 weken-echo en de 20 weken-echo gaan op dezelfde manier. De persoon die de echo maakt heet een echoscopist.

Het gaat zo:

• Je krijgt eerst gel op je buik. Dan zet de echoscopist een echokop (een soort microfoon) op je buik en beweegt die heen en weer.
• De echokop zendt geluidsgolven uit en vangt ze ook weer op. Een computer verandert de geluidsgolven in beelden. Deze beelden zijn te zien op een beeldscherm.
• Mensen kunnen de geluidsgolven niet horen. Je baby ook niet.
• Een echo maken duurt ongeveer 30 minuten.

Een echo doet geen pijn en is niet gevaarlijk. De baby in je buik voelt er niets van.

Wat betekent de uitslag van de 13 weken-echo en de 20 weken-echo?

Je krijgt de uitslag meestal meteen na het echo-onderzoek.

Bij de 13 weken-echo kun je 1 van deze uitslagen krijgen:

• De echoscopist ziet geen afwijking van het lichaam van je baby.
• De echoscopist kon niet alles goed zien.
• De echoscopist ziet een afwijking van het lichaam van je baby. Je kunt dan kiezen voor meer onderzoek om meer duidelijkheid te krijgen. Bijvoorbeeld een vlokkentest of vruchtwater-onderzoek (een vruchtwaterpunctie).

Bij de 20 weken-echo kun je 1 van deze uitslagen krijgen:

• De echoscopist ziet geen afwijking van het lichaam van je baby.
• De echoscopist wil nog een keer een echo maken.
• De echoscopist ziet een afwijking van het lichaam van je baby. Je kunt dan kiezen voor meer onderzoek om meer duidelijkheid te krijgen. Bijvoorbeeld een vlokkentest of vruchtwater-onderzoek (een vruchtwaterpunctie).
• De echoscopist ziet een afwijking van het lichaam van je baby, maar hiervoor is niet meer onderzoek nodig. Meestal is het iets wat vanzelf verdwijnt. Later in je zwangerschap krijg je nog een echo.

Als de echoscopist geen afwijking van het lichaam van je baby ziet, is het niet helemaal zeker dat je baby gezond is. Op de echo zijn namelijk niet alle afwijkingen te zien. Er kan dus toch iets niet goed zijn met het lichaam van je baby, ook als de uitslag goed is.

Ben je te zwaar of veel te zwaar (overgewicht of obesitas)? Dan kan de echoscopist de baby in je buik misschien minder goed zien. Je kunt dan misschien een echo via je vagina krijgen. Je hoort dit van de echoscopist. Je kunt deze echo weigeren. Artsen noemen een echo via je vagina een inwendige echo.

• Op de 13 weken-echo is niet te zien of je baby een jongetje of een meisje is.
• De 20 weken-echo is niet bedoeld om te kijken of je een jongetje of een meisje verwacht. De echoscopist kan dit vaak wel zien, maar vertelt het alleen als je erom vraagt.

Meer informatie over onderzoek naar de baby in je buik

Op de website pns.nl van het RIVM vind je meer informatie over de onderzoeken naar de baby in je buik. Bijvoorbeeld een video over onderzoeken tijdens de zwangerschap en na de geboorte.
Hier vind je ook informatie in andere talen: Engels, Arabisch, Turks, Russisch, Oekraïens en Pools.

Over deze tekst

Artsen en tekstschrijvers van Thuisarts hebben deze informatie gemaakt met informatie van het RIVM over onderzoek naar de baby in de buik.

Lees wie de informatie van Thuisarts maakt.
Lees wat een richtlijn is en hoe die wordt gemaakt.