'Beweegzorg is een wezenlijk onderdeel van de behandeling'

Wie jaren geleden chemotherapie onderging, kreeg het advies om vooral veel te rusten. Inmiddels weten we beter. Wetenschappelijk onderzoek heeft namelijk het tegenovergestelde aangetoond: ondanks dat vermoeidheid de meest voorkomende bijwerking van chemotherapie is, wordt juist geadviseerd om te bewegen. Door tijdens en na de behandeling te bewegen, heb je minder last van vermoeidheid én verloopt het herstel sneller.

'Als je niet beweegt en stil blijft zitten, verlies je per definitie spiermassa', weet Melissa Sombroek. 'Dat is het laatste wat je moet willen. Want hoe beter je conditie is, hoe relatief gezien 'gemakkelijker' je door de behandeling komt. Je conditie heb je nodig om te herstellen. Het is een illusie om te verwachten dat je je conditie van voorheen behoudt, maar alles wat je wel op peil houdt, helpt je in het herstel daarna.'

Oncologisch fysiotherapeut
Melissa: 'Patiënten moeten daarin wel goed gecoacht worden. Wij moeten hen ervan overtuigen hoe belangrijk het is om te blijven bewegen. Ook als je nooit veel gesport hebt, lukt het doorgaans prima om dagelijks een stukje te wandelen of te fietsen. En natuurlijk snap ik dat dat niet lukt op zo'n dag dat je je hondsberoerd voelt, maar probeer niet de hele dag in bed te blijven liggen. Het is altijd een beetje laveren. Het is niet erg om af en toe de grens op te zoeken, maar structureel eroverheen gaan, werkt ook averechts. Daarom is begeleiding van een oncologisch fysiotherapeut ook zo waardevol. Hij of zij weet precies wat jij aankunt en kan je daar goed in begeleiden.'

Een eigen gym
'Poliklinische patiënten doen het over het algemeen best goed, maar voor de patiënten bij ons op de afdeling was het een ander verhaal', weet Melissa nog goed. 'Patiënten die in het ziekenhuis zijn opgenomen, liggen het grootste deel van de dag op bed. Dat zit nu eenmaal zo in ons systeem ingebouwd: als je ziek bent, lig je in bed. Hoe konden we hen het belang van bewegen laten inzien? Ik kwam op het idee om een zaal op onze afdeling om te turnen tot een moderne gym. En uiteindelijk kon dat idee worden gerealiseerd: het ziekenhuis heeft de verbouwing betaald en de apparatuur hebben we door sponsoring bij elkaar gekregen. Het resultaat mag er zijn: sinds april 2021 hebben we een moderne gym waar patiënten die bij ons op de afdeling liggen 24/7 gebruik van kunnen maken. Daarin zijn wij vrij uniek. Ik hoop dat meer ziekenhuizen dit gaan faciliteren.'

Revalidatie
Vermoeidheid is niet alleen tijdens de behandeling tegen kanker een veelgehoorde klacht, maar kan ook tot nog een jaar na de chemokuren voorkomen. 'Bij een klein deel van de patiënten komt het oude energieniveau zelfs helemaal niet meer terug', betreurt Melissa. 'Daarom is een goede revalidatie bij een oncologisch fysiotherapeut ook zo belangrijk. Helaas wordt dat in Nederland alleen vergoed wanneer je aanvullend verzekerd bent. Als dat niet het geval is, bijvoorbeeld omdat je dat gewoonweg niet kunt betalen, kan dat grote gevolgen hebben. We zien vaak dat patiënten daardoor niet meer hun oude werkzaamheden kunnen oppakken en vervolgens in de bijstand belanden. Dan wordt het een maatschappelijk probleem. Ik vind het heel erg dat er voor deze mensen geen uitzondering kan worden gemaakt. Het is niet zo dat 100% van de patiënten die wel revalideren weer helemaal kunnen re-integreren, maar als iedereen kan revalideren, bied je hen wel allemaal dezelfde kans en dat doen we nu niet. Door oncologisch fysiotherapeuten wordt hier al heel lang voor gelobbyd, maar de politiek is blijkbaar nog niet overtuigd van het belang van beweegzorg en revalidatie, terwijl dat een wezenlijk onderdeel van de behandeling zou moeten zijn.'